Дмитрий Подберезский: "I каму патрэбна такая Нацыянальная музычная прэмія?"

Журналист Дмитрий Подберезский о грядущей Национальной музыкальной премии для газеты "Народная воля": "Якая можа быць Нацыянальная музычная прэмія ў галіне "эстрады" пры наяўнасці ў краіне "чорных спісаў" забароненых выканаўцаў? Адсякаючы ад удзелу ў разглядзе магчымых заявак добрую частку таго, што маецца ў беларускай папулярнай музыцы, арганізатары гэтай прэміі становяцца ў позу страуса, рыхтуючы такі міжсабойчык, які поўнага ўяўлення пра цяперашнюю папулярную музыку Беларусі даць проста не здольны".

Iдэя Міністэрства культуры Беларусі заснаваць штогадовую Нацыянальную музычную прэмію не выглядае крокам нечаканым. Ужо хоць бы таму, што падобны крок варта было б зрабіць гадоў гэтак з 15 таму. Прыкладна ў той час, калі ў Беларусі ўпершыню адбылася цырымонія "Рок-каранацыя"...

Прынамсі, вызначэнне лепшых спартсменаў па выніках года ў нас адбываецца ўжо дастаткова даўно. Штогод вызначаюць і лепшых камбайнёраў, лепшых дзеячаў тэлеэфіру і "чэсных" СМІ. Нарэшце нехта згадаў, што ў Беларусі, напэўна, ёсць і музыканты. І на тым дзякуй!

Як паведамляе сайт Міністэрства культуры, "дадзены праект праводзіцца ў адпаведнасці з рашэннем Урада Рэспублікі ў мэтах развіцця нацыянальнага эстраднага музычнага мастацтва, стварэння ўмоў для прасоўвання творчасці таленавітых выканаўцаў, прадстаўнікоў беларускай эстрады". Арганізатарамі прэміі выступаюць Мінкульт і ЗАТ "Сталічнае тэлебачанне".

Гэта, як кажуць, уступная інфармацыя. Хоць выраз "праект праводзіцца" і выглядае неяк кульгава. А сам ён пад гэтым назовам, як аказваецца, ахоплівае ўсяго толькі частку айчыннай музычнай культуры. Іншымі словамі, атрымліваецца так: тое, што мы называем "эстрада", – гэта музыка. А тое, што гучыць у розных там філармоніях, – гэта нешта зусім іншае, што разглядаць арганізатарам Нацыянальнай музычнай прэміі не выпадае. То бок, прынцып вызначэння намінантаў насамрэч абраны выключна рок-н-рольны: "Roll Over, Beethoven". Інакш – пасуньцеся ад музыкі, акадэмічныя вы нашы...

Вось чаму першае, што кінулася ў вочы, – гэта сама назва прэміі. Калі "эстрада" – гэта лепшае, што варта адзначаць прызамі ў галіне беларускай музыкі, дык краіне можна толькі шчыра паспачуваць.

Для вызначэння лепшых аргкамітэт Нацыянальнай музычнай прэміі выпрацаваў 16 намінацый, якія ахопліваюць практычна ўсе бакі нашай папулярнай музыкі. Гэта "Лепшая песня года", "Лепшыя мужчынскі і жаночы вакал", "Лепшая музычная група", "Лепшыя аўтары музыкі і слоў", "Адкрыццё года", "Лепшыя альбом, канцэрт, кліп, гастрольны тур года", "Лепшы журналіст (музычны крытык)", "За ўклад у развіццё беларускай эстрады", "Зорачка года (лепшы юны выканаўца)". Цалкам слушна ўведзена асобная намінацыя "Лепшая песня на беларускай мове", ужо хоць бы таму, што менавіта такія песні дагэтуль яўна дыскрымінуюцца ў айчынных эфірных СМІ. Але ж, калі маецца намінацыя "Лепшы прадзюсар", чаму тады адсутнічаюць намінацыі "Лепшы гукарэжысёр", "Лепшы выдавец", "Лепшы аранжыроўшчык"? Яны што, ніякіх адносін да "эстрады" не маюць?

Выклікае пытанне і сама працэдура вызначэння пераможцаў. Як паведамляе сайт Мінкульта, яны будуць вызначацца паводле галасоў нейкага экспертнага савета з ліку вядучых дзеячаў культуры і мастацтва і прадстаўнікоў сродкаў масавай інфармацыі, а таксама паводле меркаванняў тэлегледачоў праз інтэрнэт і sms-галасаванне. Даўно вядома, што ў падобнага роду экспертных саветах і журы з года ў год можна бачыць практычна адных і тых жа людзей са званнямі не менш за "заслужаных". І часам ім бывае вельмі няпроста ацэньваць тую музыку, якая з’яўляецца для іх малазразумелай. Што датычыць удзелу ў гэтым працэсе тэлегледачоў, дык тут я наогул бачу мала сэнсу. Хоць бы таму, што пераважная большасць аўдыторыі проста не ў стане ацаніць тонкасці музычнай ды паэтычнай моў, аранжыроўкі і, уласна, – выканання. І ў выніку можа так атрымацца, што меркаванні "заслужаных" і аўдыторыі звесці да аднаго цэлага будзе вельмі няпроста. Калі наогул магчыма.

Нарэшце, пра тое, што выклікала ў мяне асабіста найбольш пытанняў. А менавіта: матэрыялы для вызначэння намінантаў неабходна прадаставіць аргкамітэту ў тэрмін з 1 мая да 1 лістапада гэтага года. Інакш кажучы, пасля 1 лістапада бягучы музычны год у Беларусі заканчваецца. Як так?! Ва ўсім свеце менавіта пад канец года і з’яўляецца большасць выданняў з разлікам на тое, што пад Каляды, Новы год новыя выданні знойдуць як ніколі раней больш спажыўцоў. Менавіта пад канец года ладзяцца найбольш гучныя канцэрты і туры. І Беларусь у гэтым сэнсе не выключэнне, дастаткова толькі прааналізаваць, колькі за апошнія 2–3 гады было выдадзена новых альбомаў менавіта пад самы канец года. А таму прызначаць урачыстую выніковую цырымонію на снежань яўна неразумна. Тая ж "Рок-каранацыя" ладзіцца, нагадаю, у лютым па выніках мінулага года, яе арганізатары маюць час падвесці вынікі, не спяшаючыся і не выкрэсліваючы тое, што адбывалася ажно да самага сканчэння года.

Тым не менш маецца яшчэ час, каб крыху падправіць той самы першы блін, каб ён не выйшаў комам. Хоць, прызнацца, той самы ком закладзены быў у рэцэптуру вызначальна і – хочаш не хочаш - напэўна, гучна заявіць пра сябе ажно да таго, што сама ўрачыстая цырымонія зробіцца ў выніку пасмешышчам.

Я вось пра што. Якая можа быць Нацыянальная музычная прэмія ў галіне "эстрады" пры наяўнасці ў краіне "чорных спісаў" забароненых выканаўцаў? Адсякаючы ад удзелу ў разглядзе магчымых заявак добрую частку таго, што маецца ў беларускай папулярнай музыцы, арганізатары гэтай прэміі становяцца ў позу страуса, рыхтуючы такі міжсабойчык, які поўнага ўяўлення пра цяперашнюю папулярную музыку Беларусі даць проста не здольны.

Вось чаму хочацца яшчэ раз паўтарыць, што гэтую прэмію неабходна было заснаваць яшчэ 15 гадоў таму. Калі ніхто і не думаў, што ў Беларусі музыкантаў можна будзе падзяліць на "чорных" і "белых", калі на цырымоніях "Рок-каранацыі" адначасова прысутнічалі Аляксандр Саладуха і "N.R.M.", калі разам спявалі Анатоль Ярмоленка і "Крама", "Нейро Дюбель" і "Песняры" з Уладзімірам Мулявіным.

Што, такое сёння магчыма? Не. А вы кажаце – Нацыянальная музычная прэмія...

Оригинал статьи на сайте "Народной воли".

Об авторе:

Родился 20 августа 1952 года в Минске. В 1974 окончил белорусское отделение филфака БГУ. Работал учителем на селе, администратором объединения "Летапіс" киностудии "Беларусьфильм", редактором литературно-драматической, после – музыкальной редакции Белорусского телевидения. Старший редактор отдела музыки в журнале "Мастацтва", затем - заместитель главного редактора. В 2000-2008 – корреспондент белорусской службы радио "Свобода". С 2008 – один из экспертов музыкального интернет-проекта Experty.by.

С публикациями на музыкальные темы начал выступать в середине 70-х. Печатался в бюллетене "Рабочая смена" (позже – журнал "Парус"), газетах "Знамя Юности", "Лiтаратура i мастацтва", "Имя", "Белорусская деловая газета", "Музыкальная газета", "Наша Нiва", журналах "Клуб и художественная самодеятельность" (Россия), "Маладосць", "Бездельник", "Крынiца", "Jazz квадрат", Melodie (ЧССР), "Jazz Forum" (Польша), музыкальном портале "Тузiн гiтоў".

Автор и ведущий ряда программ на телевидении ("Тэледыскатэка", "Сустрэнемся пасля 11-цi" в 70-80-х годах, БТ) и радио ("Музыка тоўстых" на радио "Беларуская маладзёжная" и радио "101,2" в 90-х, "Мэлёдыя дня" и "Па-за тактам" на радио "Свобода" в 2000-х).

В 80-х – председатель минского клуба любителей джаза. Член Союза писателей Беларуси с 1994 года, Белорусской ассоциации журналистов с 1998. Член жюри международного конкурса на фестивале "Noc bluesowa" (Польша, 2000–05), член жюри конкурса на фестивале "Басовiшча" (2006–07).

Один из авторов "Толкового словаря терминов популярной музыки" (1994, 1999), автор идеи и составитель книги "Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі" (2008).